თარიღი: 2/4/2021
ნომერი: 11571/2/20
მუხლი: ერთობლივი შემოსავლის გაზრდა არაპირდაპირი მეთოდით,
კატეგორია: ერთობლივი შემოსავალი,
შემმოწმებელი: აუდიტის დეპარტამენტი
 

ქ. თბილისი 4.02.2021
გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა №11571/2/2020
მომჩივანი: შპს „ს“ (ს/ნ )
მოპასუხე: აუდიტის დეპარტამენტი
საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭომ, ზ. ძნელაშვილის (სხდომის თავმჯდომარე), მ. ადეიშვილის, ნ. ბაბუხადიას, დ. გაბლიშვილის, შ. გვენეტაძის, შ. კომლაძის, დ. ლაშხიას, დ. მოლოდინის, დ. რუხაძის, გ. ფერაძის, შემადგენლობით, 4.02.2021 წელს განიხილა და მიიღო გადაწყვეტილება შპს „ს“-ის 23.10.2020 წელს რეგისტრირებულ საჩივარზე (რეგისტრაციის №11571/2/2020).

დავის საგანი:
საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდით და მიღებული შემოსავლის ხელფასის სახით გაცემულად განხილვა.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება:
1. აუდიტის დეპარტამენტის 2.07.2020 წლის №001-140 საგადასახადო მოთხოვნა;
2. შემოსავლების სამსახურის 23.09.2020 წლის №28641 ბრძანება.

დარიცხული თანხა: 364 333 ლარი.
მათ შორის:
გადასახადი - 197 273
დღგ - 82 579
საშემოსავლო გადასახადი - 114 694
ჯარიმა - 98 637
საურავი - 68 423

ფაქტების აღწერა/დარიცხვის საფუძვლები
აუდიტის დეპარტამენტის კამერალური საგადასახადო შემოწმების 26.06.2020 წლის აქტის მიხედვით, კომპანიის საქმიანობას წარმოადგენს სარესტორნო მომსახურების გაწევა. კერძოდ, საქმიანობა მოიცავს ინდური ნაციონალური კერძების რესტორნის ფუნქციონირებას. გადასახადის გადამხდელმა საგადასახადო ორგანოს ვერ წარუდგინა შემოსავლის განსაზღვრასთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია (საქონლის ჩამოწერები, საწყისი-საბოლოო ნაშთები პერიოდების მიხედვით, კალკულაციებით ვერ მოხერხდა ჩამოწერილი და ნაშთად რიცხული სასაქონლო მარაგების გაშიფვრა).
საგადასახადო ორგანომ მიზანშეწონილად მიიჩნია გადამხდელის კუთვნილ ობიექტზე საკონტროლო შესყიდვის და ქრონომეტრაჟის პროცედურების ჩატარება. ჩატარებული ქრონომეტრაჟის მონაცემები მკვეთრად განსხვავდება დეკლარირებული მონაცემებისგან, რაც საფუძველს იძლევა შემოსავალი განისაზღვროს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად. კერძოდ, საგადასახადო ორგანოს მიერ ქრონომეტრაჟის შედეგები შეუდარდა შესამოწმებელი პერიოდის ბოლო ერთი კვირის აღრიცხულ მონაცემებს და კონკრეტული კვირის დღეების მიხედვით განისაზღვრა დეკლარირებულ მონაცემებთან მიმართებაში განსხვავების პროცენტული მაჩვენებელი. მიღებული პროცენტული მაჩვენებელი გამოყენებულ იქნა შესამოწმებელ პერიოდზე დღეების მიხედვით. აღნიშნულის საფუძველზე მომჩივანს დაერიცხა გადასახადი და დაეკისრა ჯარიმა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით.
შემოწმებით განსაზღვრული შემოსავალი მკვეთრად აღემატება გადამხდელის მიერ დეკლარირებულ ერთობლივ შემოსავალს. გადასახადის გადამხდელს შემოწმების პროცესში არ წარუდგენია ახსნა-განმარტებები შემოწმებით დადგენილი თანხების განკარგვის თაობაზე. შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის უფროსის 15.11.2019 წლის №39866 ბრძანებით დამტკიცებული მეთოდური მითითებების გათვალისწინებით აღნიშნული თანხები განხილულ იქნა შესამოწმებელი პერიოდის ბოლოს დირექტორზე გაცემულ ხელფასად. აღნიშნულის საფუძველზე გადასახადის გადამხდელს დაერიცხა საშემოსავლო გადასახადი და დაეკისრა ჯარიმა საგადასახადო კოდექსის 275-ე მუხლით.
შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახადის გადამხდელს წარედგინა აუდიტის დეპარტამენტის 2.07.2020 წლის №001-140 საგადასახადო მოთხოვნა, რომელიც გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში.
შემოსავლების სამსახურის 23.09.2020 წლის №28641 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში.

შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების შინაარსი
შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-6 ნაწილზე, 136-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტზე, 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე და 161-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე.
ზემოაღნიშნულ ნორმებზე და ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ ვინაიდან გადამხდელი არ აწარმოებდა ბუღალტრულ აღრიცხვას, მის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი შემოსავლის განსაზღვრასთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია, საქონლის ჩამოწერები, საქონლის მოძრაობის ამსახველი ინფორმაცია, საწყისი და საბოლოო ნაშთები, ამასთან, ჩატარებული ქრონომეტრაჟის მონაცემები მკვეთრად განსხვავდება დეკლარირებული მონაცემებისგან, შემოწმებით განხორციელებული დარიცხვა შესაბამისობაშია კანონმდებლობასთან.
შემოსავლების სამსახური მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის მე-100 მუხლის მე-3 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, 73-ე მუხლის მე-9 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე და მე-4 ნაწილზე, 101-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და 154-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე.
შემოსავლების სამსახურმა საქმეში არსებულ მასალებზე და ზემოაღნიშნულ ნორმებზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ მართებულია შინაარსის გათვალისწინებით ოპერაციაზე ფორმის შეცვლა, რამდენადაც გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით მიზანშეწონილია, რამაც თავის მხრივ, გამოიწვია დეკლარირებულ მონაცემებსა და შემოწმებით გამოვლენილ მონაცემებს შორის სხვაობა. შესაბამისად, შინაარსის გათვალისწინებით აღნიშნული წარმოადგენს საწარმოს პასუხისმგებელ პირზე გაცემულ ხელფასს. ამდენად, შემოსავლების სამსახურმა მიიჩნია, რომ არ არსებობს საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

მომჩივნის არგუმენტაცია
საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 3.01.2019 წლის №7, 10.10.2019 წლის №33773 და 12.12.2019 წლის №43473 ბრძანებებით ჩატარდა საკონტროლო შესყიდვები, რის შედეგადაც სამართალდარღვევა არ გამოვლინდა.
საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის №13473 ბრძანების საფუძველზე, საქმიანობის ადგილზე 12.12.2019 წლიდან 20.12.2019 წლამდე ჩატარდა ქრონომეტრაჟი და შედგა ქრონომეტრაჟის ჩატარების ოქმები. არასწორია ქრონომეტრაჟის დროს დაფიქსირებული შემოსავლების სხვა დროის, 2017-2019 წლების მონაცემებთან შედარებით შემოსავლების გაზრდა.
კომპანიას გააჩნია საბუღალტრო დოკუმენტაცია და მოწესრიგებულია ბუღალტრული აღრიცხვა, მაგრამ გარკვეული მიზეზების გამო აღნიშნული დოკუმენტაციის მიწოდება ვერ მოხერხდა საგადასახადო ორგანოსთვის. თუმცა ეს არ ნიშნავს იმას, რომ არ არსებობს ან შემოწმების დროს არ არსებობდა სააღრიცხვო დოკუმენტაცია. მასალების ჩამოწერა, საწყისი და საბოლოო ნაშთები პერიოდების მიხედვით, კალკულაციები, საწარმოში არსებული პირველადი საბუღალტრო საბუთები დამუშავებულია პროგრამულად.
საგადასახადო ორგანომ ვერ გამოავლინა აქტივების დაუსაბუთებელი ზრდა ან ეკონომიკური საქმიანობისათვის ან/და პირადი მოხმარებისათვის გაწეული ხარჯის გადაჭარბება დეკლარირებულ შემოსავლებზე.
რესტორანში მომსახურე პირები (მზარეული, მიმტანები) არარეზიდენტები არიან და რიგ შემთხვევაში ხდება ჩანაცვლება, რა დროსაც მცირდება შემოსავალი.
საეჭვოა საგადასახადო ორგანოს მიერ დასაბეგრი შემოსავლების განსაზღვრის პრინციპები, შემმოწმებლებს არ განუმარტავთ თუ რის საფუძველზე გამოიყენეს ის კოეფიციენტი, რომლითაც მოხდა წინა პერიოდის დასაბეგრი ბაზის განსაზღვრა და რომელ ნორმატიულ აქტზე დაყრდნობით მოხდა მათი გავრცელება ქრონომეტრაჟის წინა პერიოდზე. ამასთან, მოძიებული ნორმატიული აქტები, რომლებიც განსაზღვრავენ ქრონომეტრაჟის ჩატარების და მისი შედეგების გამოყენების პრინციპებს ან გაუქმებულია, ან მათში არ არის მოყვანილი ის დებულება, რომლითაც ხდება წინა პერიოდებზე შედეგების გავრცელება.

დავების განხილვის საბჭო
მხარეთა არგუმენტაციისა და წარმოდგენილი დოკუმენტაციის განხილვის შემდეგ საბჭომ მიიჩნია, რომ საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:
საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა.
საგადასახადო კოდექსის 302-ე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, დავის განმხილველ ორგანოებს უფლება აქვთ, საჩივარი განიხილონ მომჩივნის დაუსწრებლად, თუ საქმეში არსებული მასალებიდან სრულად დგინდება დავის საგანთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები
საბჭო განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმის საფუძველზე მომჩივნის მოწვევის გარეშე საჩივრის განხილვა შესაძლებელია, როდესაც საქმეში არსებული მასალებიდან სრულად დგინდება დავის საგანთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთანავე, ფაქტობრივი გარემოებები, რომელსაც დარიცხვა ეფუძნება არ არის სადავო ან სადავოა თუმცა დადგენილია დავის განმხილველი ორგანოს მიერ საჩივრის განხილვის ეტაპზე.
განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მასალებიდან დავის საგანთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები სრულად ვერ დგინდება, ხოლო მათი ნაწილი სადავოა. გადამხდელის განმარტებით, შემოსავლების სამსახურში საჩივრის განხილვისას მისი პოზიცია არ არის მოსმენილი. შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის მიერ სათანადოდ არ არის გამოკვლეული სადავო საკითხი, რის გამოც საჩივარი ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს ამავე სამსახურს.
საქართველოს მთავრობის 14.12.2011 წლის №473 დადგენილებით დამტკიცებული „დავის განმხილველი ორგანოების რეგლამენტის“ 33-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავების განხილვის საბჭო უფლებამოსილია გააუქმოს შემოსავლების სამსახურის მიერ დავის განხილვისას მიღებული გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნოს შემოსავლების სამსახურს ხელახლა განსახილველად, თუ შემოსავლების სამსახურს სათანადოდ არ გამოუკვლევია საქმისათვის არსებითად მნიშვნელოვანი სამართლებრივი ან/და ფაქტობრივი გარემოებები.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მხარეთა არგუმენტაციის და წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე, საბჭოს მიაჩნია, რომ შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილება არამართლზომიერია. შედეგად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საჩივარი ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს ამავე სამსახურს.

საბჭომ იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 304-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და გადაწყვიტა:

1. საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს შემოსავლების სამსახურის 23.09.2020 წლის №28641 ბრძანება;
3. საჩივარი ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს შემოსავლების სამსახურს;
4. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
5. გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში (თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი №64) ამ გადაწყვეტილების მომჩივნისთვის ჩაბარებიდან 20 კალენდარული დღის ვადაში.